صاد است و در سه شنبه 8 شوال 1233 ه ، تأليف آن به پايان رسيده است . « 1 » سيد ريحان اللَّه يزدى در معرفى اين اثر ، اين نوشتهء مؤلف را آورده است : تمّ النصف الاول من كتاب الرائق فى توصيف لغات الفائق بعون اللَّه و تأييده بيد مؤلفه الخاطى الجانى محمد على بن محمد حسن اليزيدى الاردكانى يوم الثلاثاء الثامن شهر شوال المكرم سنة ثلث و ثلاثين و مأتين بعدالالف من هجرة الرسول اشرف بنى آدم و يتلوه فى النصف الاخر حرف الصاد الى الياء . و در ادامه مىافزايد : آگاهى من به اين تأليفات ، به ويژه لغت نحوى ، از اطلاعات بسيار ذى قيمت نگارنده است . « 2 » 12 . رسالة الغوافي في شرح لغات العروض و القوافي ، اين اثر بعلاوهء كتاب پيشين ، بر اساس نوشتهء سيد ريحان اللَّه يزدى ، به تاريخ 1228 ه نوشته شده و به تاريخ 1230 ه به خط مؤلف تجديد كتابت گرديده است . « 3 » در دانشنامهء مشاهير يزد هم از اين اثر ياد شده است « 4 » . 13 . القرّة في شرح الدرّة ، كتابى است در شرح منظومهء الدرّة البهية تأليف سيد بحرالعلوم ، استاد نويسنده . « 5 » 14 . كهف الورى ، ترجمهء بخش دعا و قرآن اصول الكافى است كه خود مترجم اين نام را براى آن برگزيده و در معرفى نسخه‌هاى كتاب حاضر از آن ياد مىشود . 15 . وى بنا بر نوشتهء سپهرى ، كتاب‌هاى زيادى را هم استنساخ كرده ، ولى اين نويسنده ، از آنها يادى نكرده است « 6 » . 16 . تحفة الأولياء ( كتاب حاضر ) مترجم ، اين كتاب را كه ترجمهء بخش اصول الكافي است ، بنا به دستور شاهزاده محمد ولى ميرزا ، والى وقت يزد ، « 7 » نگاشته و تلاش كرده

--> ( 1 ) . الذريعه ، ج 13 ، ص 378 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى كتاب‌خانهء حوزهء علميهء امام صادق عليه السلام اردكان ، ج 2 ، ص 224 . ( 2 ) . آيينهء دانشوران ، ص 23 . ( 3 ) . آيينهء دانشوران ، ص 23 . ( 4 ) . دانشنامهء مشاهير يزد ، ج 2 ، ص 1077 . ( 5 ) . فهرست كتاب‌خانهء نسخه‌هاى خطى حوزهء علميه امام صادق عليه السلام اردكان ، ج 1 ، ص 54 ، شمارهء 63 . ( 6 ) . تاريخ اردكان ، ج 1 ، ص 283 . ( 7 ) . محمد ولى ميرزا ( 1203 - / ؟ ) پسر چهارم فتحعلى شاه است كه در سال‌هاى 1228 و 1229 حكمران خراسان بوده ، و پس از اعتراض بزرگان و خوانين آن ديار به حكمرانى وى ، پادشاه او را والى يزد كرد . به نوشتهء شيخ آقا بزرگ تهرانى ، محمد ولى ميرزا ، علما را دوست داشت و با آنها زياد نشست و برخاست مىكرد ( الذريعة الى تصانيف الشيعة ، ج 13 ، ص 101 ) . و شايد به همين دليل ، از چند تن از عالمان خطهء يزد درخواست كرده كه كتاب‌هايى را به رشتهء تحرير در آورند و يا آثارى از تأليفات بزرگان شيعه را ترجمه نمايند . از جمله كتاب تحفة الولى شرح و ترجمة عهد نامهء مالك الاشتر ، از مولى محمد حسين بن احمد بن محمد سميع يزدى است كه در سال 1227 ه به دستور شاهزاده ، آن را در مشهد رضوى نگاشته است ( الذريعة الى تصانيف الشيعة ، ج 3 ، ص 480 ) . سرور المؤمنين فى أحوال أمير المؤمنين و فضائله ، تأليف سيد أحمد بن محمد حسين اردكانى يزدى ( زنده به سال 1238 ه ) است كه در سال 1238 ه به درخواست شاهزاده مذكور نوشته شده است ( همان ، ج 12 ، ص 176 ) . و از همين مؤلف و به درخواست محمد ولى ميرزا ، ترجمهء اكمال الدين و اتمام النعمة شيخ صدوق ( نسخه‌هاى خطى فارسى آثار شيخ صدوق از صدرايى خويى ، ص 166 ) . و شرح أربع مقالات بطليموس از ابوالحسن على بن رضوان بن جعفر و به درخواست و نام اوست ( الذريعة الى تصانيف الشيعة ، ج 12 ، ص 68 ) . شرح اعتقادات صدوق از سيد محمد على بن مرتضى اخبارى اردكانى يزدى و به درخواست شاهزاده ( همان ، ج 13 ، ص 101 ) . مرآة الالوان در حكمت الهى و طبيعى از سيد احمد بن محمد اردكانى يزدى و به درخواست وى تأليف شده است . محمد ولى ميرزا خود سفرنامهء حجى نوشته كه از سوى مورخ معاصر ، فاضل ارجمند جناب آقاى رسول جعفريان تحقيق و از سوى انتشارات مشعر منتشر شده است . وى علاوه بر علاقه‌مندى به كتاب و ترجمه و سفارش به تأليف آنها ، بانى آثارى در منطقهء يزد است كه هنوز پا برجاست . از جمله كاروان‌سرايى در اردكان است كه به نام كاروان‌سراى شاهزاده مشهور است و مدرسهء علميه شاهزاده محمد ولى ميرزا در يزد ، كه اكنون نام « مدرسهء امام خمينى » را بر خود دارد .